Wat is CRPS? Betekenis, symptomen en behandeling
Wat is CRPS? Betekenis, symptomen en behandeling
CRPS, het Complex Regionaal Pijnsyndroom, is een aandoening waarbij pijn na een operatie, breuk of ongeval blijft aanhouden. Normaal gezien neemt pijn stap voor stap af naarmate het lichaam herstelt. Bij CRPS gebeurt dat niet. De pijn vermindert niet of wordt zelfs erger, ook al lijkt het oorspronkelijke letsel al genezen. In deze blog lees je alles over de betekenis van CRPS, hoe je de symptomen kunt herkennen en welke mogelijke behandelingen er bestaan.
CRPS betekenis: wat is CRPS precies?
CRPS staat voor Complex Regionaal Pijnsyndroom. Het gaat om een ernstige, chronische pijnaandoening die zich meestal ontwikkelt na een letsel, operatie of medische ingreep aan een arm of been. Vroeger werd CRPS ook wel algodystrofie, dystrofie of Südeckse atrofie genoemd.
Typisch voor de CRPS-ziekte is dat het herstel van het letsel niet verloopt zoals verwacht. Waar pijn normaal gezien geleidelijk afneemt, blijft ze bij CRPS aanwezig of neemt ze zelfs toe. De pijn staat niet in verhouding tot het oorspronkelijke letsel. Zelfs lichte aanrakingen, kleine temperatuurverschillen of eenvoudige bewegingen kunnen hevige pijn veroorzaken. De klachten blijven doorgaans beperkt tot één lichaamsdeel en bevinden zich vaak rond de plek waar het letsel is ontstaan .
Hoe ontstaat het Complex Regionaal Pijnsyndroom?
De exacte oorzaak van CRPS is nog niet volledig opgehelderd. Wel gaan artsen ervan uit dat zowel het zenuwstelsel als het afweersysteem een sleutelpositie innemen. Na een letsel komt het immuunsysteem normaal gezien tijdelijk in actie om genezing mogelijk te maken. Zodra de genezing vordert, dooft die reactie geleidelijk uit. Bij CRPS blijft het afweersysteem actief, ook wanneer het letsel al genezen is.
Daarnaast lijkt er sprake te zijn van een verstoorde samenwerking tussen zenuwen en bloedvaten in het getroffen lichaamsgebied. De doorbloeding raakt ontregeld en ontstekingsreacties stoppen niet vanzelf meer. Waarom dit bij de ene persoon wel gebeurt en bij de andere niet, is nog onduidelijk. Mogelijk zijn genetische factoren van belang, waardoor sommigen gevoeliger zijn voor het ontwikkelen van CRPS.
Hoe herken je de symptomen van CRPS?
De symptomen van CRPS kunnen sterk verschillen, maar volgen vaak een herkenbaar patroon. In de beginfase staat pijn op de voorgrond. Het gaat om een aanhoudende pijn die vaak wordt omschreven als brandend, stekend of kloppend en die niet verdwijnt, zelfs niet in rust.
Daarnaast kunnen ook andere klachten opduiken:
- extreme gevoeligheid voor aanraking of temperatuur
- zwelling van arm of been
- verkleuring van de huid (rood, blauw of opvallend bleek)
- een huid die warmer of net kouder aanvoelt dan normaal
- overmatig zweten ter hoogte van het aangedane lichaamsdeel
- stijfheid of juist verlies van spierkracht
- verandering in haargroei op arm of been (meer of minder)
- verandering in nagelgroei (trager, sneller of afwijkend)
In een later stadium kunnen de klachten zich verder uitbreiden. De huid kan dun en kwetsbaar worden, spieren verzwakken zichtbaar en gewrichten verliezen steeds meer hun soepelheid waardoor ze moeilijker kunnen bewegen.
Hoe stelt een arts CRPS vast?
Er bestaat geen specifieke test die CRPS met zekerheid aantoont. De diagnose wordt daarom opgebouwd op basis van het klinisch beeld. Dat betekent dat de arts zich vooral baseert op klachten, het verloop ervan en wat er te zien en te voelen is bij onderzoek.
Verder zal de arts ook nagaan of er geen andere verklaring is voor de pijn. Een infectie, zenuwletsel of een ontsteking van spieren of botten moeten eerst worden uitgesloten. Soms worden aanvullende onderzoeken ingezet om andere oorzaken van tafel te vegen.
Wat kun je zelf doen bij CRPS?
Beweging vormt een belangrijk onderdeel bij de aanpak van CRPS. Hoewel het pijnlijk kan zijn, is het essentieel om het aangedane lichaamsdeel niet volledig stil te houden. Dankzij de begeleiding van een kinesitherapeut of fysiotherapeut leer je opnieuw op een gecontroleerde manier bewegen.
Daarnaast kunnen deze adviezen helpen:
- bouw activiteiten rustig op en vermijd forceren
- leg arm of been hoger bij zwelling
- let op een goede balans tussen inspanning en rust
Vooruitgang verloopt vaak in kleine stappen. Daarom vraagt herstel van CRPS vaak geduld, uithoudingsvermogen en tijd.
Hoe ziet de behandeling van CRPS eruit?
De behandeling van het Complex Regionaal Pijnsyndroom verloopt meestal via een gecombineerde aanpak van verschillende zorgverleners. De arts, kinesitherapeut of fysiotherapeut en in sommige gevallen een psycholoog stemmen samen de behandeling af.
De behandeling kan onder meer bestaan uit:
- oefentherapie of fysiotherapie
- pijnstillers, zoals paracetamol of middelen tegen zenuwpijn
- ontstekingsremmende of vaatverwijdende medicatie
- psychologische begeleiding bij het omgaan met chronische pijn
Regelmatige opvolging door je arts en het aanpassen van de behandeling aan jouw situatie zijn cruciaal. Blijft de pijn aanhouden of verergert ze? Wacht niet lang en neem opnieuw contact op met je arts.
Merk je dat de aanpak onvoldoende effect heeft? Dan kan een doorverwijzing naar een pijnkliniek aangewezen zijn. Daar zijn meer gespecialiseerde behandelingen beschikbaar om pijnprikkels gerichter aan te pakken.
Conclusie
Bij CRPS, het Complex Regionaal Pijnsyndroom, blijft pijn aanhouden na een letsel of operatie. De samenwerking tussen pijnverwerking, zenuwen en doorbloeding raakt ontregeld. Vroege herkenning van de CRPS-symptomen, in combinatie met beweging en professionele begeleiding, vergroot de kans op herstel. Ervaar je langdurige pijn die niet verbetert? Dan is het belangrijk om dit ernstig te nemen en samen met je arts te bekijken of CRPS een mogelijke verklaring biedt.
